نقش انتی بیوتیک ها در بیولوژی

جدول زیر نوع انتی بیوتیک ها و نقش ان ها را در توقف همانندسازی +  رونویسی + پروتئین سازی  بیان می دارد.

این جدول بارها در آزمون باکتری در مبحث سیستماتیک طرح سوال شده است.

نام آنتي بيوتيك

طبقه بندي فارماكولوژيك

اثر

ساخت

مكانيسم اثر

آميكاسين

آمينوگليكوزيد

باكتريوسيد

نيمه صناعي

با اتصال به جزs30ريبوزوم ،باعث مهار سنتزپروتئين مي شود. به خوبي به cns نفوذ نمي كند.

آموكسي سيلين(بتا- لاكتام)

آمينوپني سيلين

باكتريوسيد

-

با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند.

آمپي سيلين(بتا- لاكتام)

 

آزيترومايسين

ماكروليد آزاد

 

 

با اتصال به ريبوزوم باكتري مانع سنتز پروتئين توسط باكتري مي شود

باستيراسين

پلي پپتيد

 

 

باعث مهار سنتزديواره سلول باكتري مي شود ، وجذب مخاطي كمي دارد

بلئومايسين

ضدنئوپلاسم/آنتي بيوتيك (بويژه مهار چرخه سلولي در مرحله MوG2)

 

 

از طريق مهار سنتز DNA,RNAو پروتئين ،خاصيت ضد نئوپلاسمي  خود را ايفا مي كند. و موجب ناپايداري در ساختمان DNA نيز مي شود.

كاپرئومايسين

پلي پپتيد( حلقوي)

باكتريو استاتيكي

 

ضد مايكو باكتريوم

كاربني سيلين

كاربوكسي پني سيلين

باكتريوسيد

 

با ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري، اثر خود را اعمال مي كند.

سفازولين

سفالوسپورين نسل اول

باكتريوسيد

 

با مهار ساخت پروتئين هاي باكتري ،اثر خود را اعمال مي كند.

سيفيپم

سفالوسپورين نسل سوم و چهارم

باكتريوسيد

نيمه صناعي

با مهار ساخت پروتئين هاي باكتري ،اثر خود را اعمال مي كند.

سفيكسيم

سفالوسپورين نسل سوم

باكتريو سيد

 

با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند.

سفتيزوكسيم

سفالوسپورين نسل سوم

باكتريو سيد

 

با مهار ساخت پروتئين هاي باكتري ،اثر خود را اعمال مي كند.

سفترياكسون

سفالوسپورين نسل سوم

-

-

-

سفوروكسيم

سفالوسپورين نسل سوم

-

-

با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند.

سفالكسین

سفالوسپورين نسل اول

باكتريو سيد

-

با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند.

سفالوتين

سفالوسپورين نسل اول

باكتريو سيد

-

با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند.

سفرادين

سفالوسپورين نسل اول

باكتريو سيد

-

با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند.

كلرامفنيكل

مشتق دي كلرواستيك اسيد

باكتريو استاتيك

-

از غشاي سلولي باكتري عبور كرده وبه s50ريبوزوم باكتري اتصال پيدا مي كند.(مهار پروتئين سازي)

سيپروفلوكساسين

فلوروكينولون

باكتريو استاتيك

-

باعث مهار ساخت DNAتوسط باكتري مي شود. وبا مهار ساب يونيت AازDNA جيراز اثر خود را اعمال مي كند.

كلاريترو مايسين

ماكروليد

-

-

از غشاي سلولي باكتري عبور كرده وبه s50ريبوزوم باكتري اتصال پيدا مي كند.(مهار پروتئين سازي)

كليندامايسين

مشتق لينكومايسين

باكتريو استاتيك

-

از غشاي سلولي باكتري عبور كرده وبه s50ريبوزوم باكتري اتصال پيدا مي كند.(مهار پروتئين سازي)

كلوفازيمين

مشتق ايمينوفتازين

-

-

با اتصال به DNA،مانع رشد مايكوباكتريوم مي شود.( ضد جذام)

كلوگزاسيلين

پني سيلين مقاوم به پني سيليناز

باكتريوسيد

-

با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند.

كوآموكسي كلاو

آمينوپني سيلين ومهار كننده بتا لاكتاماز

باكتريوسيد

 

مهار كننده  آنزيم  بتا - لاكتاماز

كوليستين

پلي ميكسين

-

-

با ايجاد تغيير در نفوذ پذيري غشا موجب مرگ باكتري مي شود.

كوتري موكسازول

(سولفامتوكسازول +تري متوپريم)

سولفو ناميد و آنتاگونيست اسيد فوليك

-

-

-

سكلوسيرين

آنالوگ د-آلانين

-

-

با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند.(از طريق رقابت با د-آآلانين)

(ضد سل)

سيكلوسپورين

پلي پپتيد

-

-

مهار كننده پاسخهاي ايمني هومورال و سلولار

داكتينومايسين

-

-

-

مهار ساخت RNA  وايبسته به DNA(ضدنئوپلاسم)

داپسون

سولفون

باكتريواستاتيك

صناعي

باعث مهار بيوسنتز اسيدفوليك در ارگانيسم هاي حساس مي شود (ضدجذام- ضد مالاريا)

دانوروبيسين

(Daunorubicin HCL)

گليكوزيد آنتراسيكلين

-

-

باعث مهار سنتز DNAوRNAوابسته به DNAمي شود. بيشترين اثر دارو ، روي چرخه S سلول مي باشد. (ضدنئوپلاسم)

دوكسوروبيسين

(Doxorubicin HCL)

آنتراسيكلين

-

-

باعث مهار سنتز DNAوRNAوابسته به  DNAونيز پروتئين مي شود. بيشترين اثر دارو ، روي چرخه S سلول مي باشد. (ضدنئوپلاسم)

داكسي سيكلين

تتراسيكلين

باكتريواستاتيك

-

با اتصال به جزs30ريبوزوم ،باعث مهار سنتزپروتئين مي شود

اريترومايسين

ماكروليد

-

-

از غشاي سلولي باكتري عبور كرده وبه s50ريبوزوم باكتري اتصال پيدا مي كند.(مهار پروتئين سازي)

اتامبوتول

(Ethambutol HCL)

-

باكتريو استاتيك

صناعي

ازطريق دخالت در ساخت RNA اثر خود را اعمال مي كند.(ضد سل)

اتيوناميد

(Ethionamide)

مشتق نيكوتين آميد

-

-

-(ضد سل)

جنتامايسين

آمينوگليكوزيد

باكتريو استاتيك

-

مهار سنتز پروتئين سازي

ايكتيول(Ichthyol) يا

ايكتامول(Ichthammol)

نمك آمونيوم اسيد سولفوريك

آنتي باكتريال

-

-

ايمي پنم(بتا- لاكتام) (Imipenem)

كارباپنم ،مهاركننده دهيدروپپتيداز كليوي

-

-

با مهار سنتز موكوپپتيد در ديواره سلولي باكتري اعمال اثر مي كند.

ايزونيازيد (INH)

ايزونيكوتنيك اسيد هيدرازين

-

-

از ساخت ديواره سلولي باكتري جلوگيري مي كند.(ضدسل)

ايزوپروپيل الكل

انتي سپتيك

باكتريوسيد

-

-

كاناميسين

آمينوگليكوزيد

-

-

با اتصال به جزs30ريبوزوم ،باعث مهار سنتزپروتئين مي شود

مروپنم (Meropenem)

مشتق كارباپنم

-

-

-

مترونيدازول

نيترو ايميدازول

باكتريوسيد

-

مجب مهار ساخت اسيد نوكلئيك و مرگ سلول مي شود.(ضدآميب- ضد تك ياخته – ضد باكتري )

ميتومايسين

-

-

-

موجب مي شود دو رشته DNAبه هم متصل شوند و باعث مهار ساخت DNA,RNAو پروتئين مي شود . در انتهاي فاز G1 و ابتداي فازSاثر مي كند. (ضدنئوپلاسم)

ميتوكسانترون(Mitoxantrone)

-

-

-

باعث مهار آنزيم توپوايزومراز IIمي شود و DNA را مي شكند . در انتهاي فاز S بيشترين اثر را دارد.

موپيروسين (Mupirocin)

-

باكتريوسيد

-

با اتصال به آنزيم ايزولوسيل ترانسفراز RNAسنتتاز پروتئين سازي باكتري را مهار مي كند.

نافي سيلين (Nafcilin sodium)

پني سيلين مقاوم به پني سيليناز

-

نيمه صناعي

با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند.

نئومايسين

آمينوگليكوزيد

باكتريوسيد

-

-

نيتروفورازون

نيتروفوران

-

-

-

پلي ميكسين بي سولفات

پلي ميكسين NH

پلي ميكسين

-

-

موجب تغييرپذيري غشاي سيتوپلاسميك باكتري مي شود.

پروتيوناميد

مشتق ايزونيكوتينيك اسيد

-

-

از ساخت پپتيدها ممانعت مي كند .( ضد جذام – ضد سل )

پيرازيناميد

آنالوگ نيكوتين آميد

-

-

ضد سل

ريفابوتين

آنسامايسين

-

نيمه صناعي

ضدسل

ريفامپين

مشتق ريفامايسين B

-

نيمه صناعي

با اتصال به جزئ بتاي آنزيم RNAپليمراز وابسته به DNA، ساخت RNA باكتري را مهار مي كند.

سديم آمينوسالسيللات

اسيد آمينو ساليسيليك

-

-

ضد سل

اسپيكتينومايسين

آمينوسيكليتول

باكتريو استاتيك

-

با اتصال به جزs30ريبوزوم ،باعث مهار سنتزپروتئين مي شود

اسپيرامايسين

ماكروليد

-

-

-

استرپتومايسين

آمينوگليكوزيد

باكتريوسيد

-

موجب مهار سنتز پروتئين توسط باكتري مي شود.

سولفوستاميد )چشمي)

سولفاناميد

باكتريواستاتيك وسيع الطيف

-

مهار جذب اسيد پارا آمينوبنزوئيك

سولفوديازين

سولفوناميد

-

-

موجب مهار تشكيل دي هيدروفولات از PABAمي شود. و از تشكيل اسيدهاي نوكلئيك ضروري توسط باكتري ممانعت به عمل مي آورد.

سولفاسالازين

 سولفوناميد

-

-

-

 افلوكساسين (ofloxacin)

مشتق كينولون

-

-

مهار سنتز DNA توسط باكتري

اكسي تتراسيكلين

تتراسيكلين

-

-

به سلول باكتري وارد مي شود و با اتصال به زير واحد s30ريبوزومي ساخت پروتئين و رشد باكتري را متوقف كنيد.

پارومومايسين

آمينوگليكوزيد

-

-

-

پارومومايسين – يو

پارومومايسين و اوره

-

-

-

پاس (Sodium amino            Salicylate)       (PAS)

آنالوگ اسيد آمينو بنزوئيك

باكتريو استاتيكي

-

-

پني سيلين جي 3-3-6

(Penicillin G 6-3-3)

پني سيلين

-

-

-

پني سيلين جي

پني سيلين

باكتريوسيد

-

ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري

پني سيلين جي بنزاتين

(Pen-LA)

پني سيلين

باكتريوسيد

-

ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري

پني سيلين جي – پروكائين و پتاسيم

پني سيلين

باكتريوسيد

-

ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري

پني سيلين وي

(پتاسيم و بنزاتين )

پني سيلين

باكتريوسيد

-

ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري

پيپراسيلين

(سديم سولفات)

پني سيلين وسيع الطيف

باكتريوسيد

-

ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري

پيپراسيلين – تي

پيپراسيلين و تازوباكتام 

-

-

تازوباكتام با غير فعال كردن بتا – لاكتاماز اثر پيپراسيلين را زياد مي كند.

تتراسيكلين

تتراسيكلين

باكتريو استاتيك

-

موجب مهار سنتز پروتئين توسط باكتري مي شود.

توبرامايسن

آمينوگليكوزيد

باكتريوسيد

-

موجب مهار سنتز پروتئين توسط باكتري مي شود.

تري متوپريم

آنتاگونيست اسيد فوليك

-

صناعي

با تداخل در كار دي هيدرو فولات ردوكتاز از ساخت اسيد فوليك توسط باكتري ممانعت به عمل مي آورد.

تريپل سولفا

(واژينال)

سولفوناميد

-

-

-

وانكومايسين

گليكوليپيد

-

-

ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري

 

 

 

 

 

 

 

 

 منبع:درسنامه بیولوژی مولکولی

تالیف: دکتر احد معماری و موسی بهری

انتشارات :یاوریان