نقش انتی بیوتیک ها در بیولوژی
نقش انتی بیوتیک ها در بیولوژی
جدول زیر نوع انتی بیوتیک ها و نقش ان ها را در توقف همانندسازی + رونویسی + پروتئین سازی بیان می دارد.
این جدول بارها در آزمون باکتری در مبحث سیستماتیک طرح سوال شده است.
|
نام آنتي بيوتيك |
طبقه بندي فارماكولوژيك |
اثر |
ساخت |
مكانيسم اثر | |||
|
آميكاسين |
آمينوگليكوزيد |
باكتريوسيد |
نيمه صناعي |
با اتصال به جزs30ريبوزوم ،باعث مهار سنتزپروتئين مي شود. به خوبي به cns نفوذ نمي كند. | |||
|
آموكسي سيلين(بتا- لاكتام) |
آمينوپني سيلين |
باكتريوسيد |
- |
با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند. | |||
|
آمپي سيلين(بتا- لاكتام) |
∆ |
∆ |
|
∆ | |||
|
آزيترومايسين |
ماكروليد آزاد |
|
|
با اتصال به ريبوزوم باكتري مانع سنتز پروتئين توسط باكتري مي شود | |||
|
باستيراسين |
پلي پپتيد |
|
|
باعث مهار سنتزديواره سلول باكتري مي شود ، وجذب مخاطي كمي دارد | |||
|
بلئومايسين |
ضدنئوپلاسم/آنتي بيوتيك (بويژه مهار چرخه سلولي در مرحله MوG2) |
|
|
از طريق مهار سنتز DNA,RNAو پروتئين ،خاصيت ضد نئوپلاسمي خود را ايفا مي كند. و موجب ناپايداري در ساختمان DNA نيز مي شود. | |||
|
كاپرئومايسين |
پلي پپتيد( حلقوي) |
باكتريو استاتيكي |
|
ضد مايكو باكتريوم | |||
|
كاربني سيلين |
كاربوكسي پني سيلين |
باكتريوسيد |
|
با ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري، اثر خود را اعمال مي كند. | |||
|
سفازولين |
سفالوسپورين نسل اول |
باكتريوسيد |
|
با مهار ساخت پروتئين هاي باكتري ،اثر خود را اعمال مي كند. | |||
|
سيفيپم |
سفالوسپورين نسل سوم و چهارم |
باكتريوسيد |
نيمه صناعي |
با مهار ساخت پروتئين هاي باكتري ،اثر خود را اعمال مي كند. | |||
|
سفيكسيم |
سفالوسپورين نسل سوم |
باكتريو سيد |
|
با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند. | |||
|
سفتيزوكسيم |
سفالوسپورين نسل سوم |
باكتريو سيد |
|
با مهار ساخت پروتئين هاي باكتري ،اثر خود را اعمال مي كند. | |||
|
سفترياكسون |
سفالوسپورين نسل سوم |
- |
- |
- | |||
|
سفوروكسيم |
سفالوسپورين نسل سوم |
- |
- |
با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند. | |||
|
سفالكسین |
سفالوسپورين نسل اول |
باكتريو سيد |
- |
با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند. | |||
|
سفالوتين |
سفالوسپورين نسل اول |
باكتريو سيد |
- |
با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند. | |||
|
سفرادين |
سفالوسپورين نسل اول |
باكتريو سيد |
- |
با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند. | |||
|
كلرامفنيكل |
مشتق دي كلرواستيك اسيد |
باكتريو استاتيك |
- |
از غشاي سلولي باكتري عبور كرده وبه s50ريبوزوم باكتري اتصال پيدا مي كند.(مهار پروتئين سازي) | |||
|
سيپروفلوكساسين |
فلوروكينولون |
باكتريو استاتيك |
- |
باعث مهار ساخت DNAتوسط باكتري مي شود. وبا مهار ساب يونيت AازDNA جيراز اثر خود را اعمال مي كند. | |||
|
كلاريترو مايسين |
ماكروليد |
- |
- |
از غشاي سلولي باكتري عبور كرده وبه s50ريبوزوم باكتري اتصال پيدا مي كند.(مهار پروتئين سازي) | |||
|
كليندامايسين |
مشتق لينكومايسين |
باكتريو استاتيك |
- |
از غشاي سلولي باكتري عبور كرده وبه s50ريبوزوم باكتري اتصال پيدا مي كند.(مهار پروتئين سازي) | |||
|
كلوفازيمين |
مشتق ايمينوفتازين |
- |
- |
با اتصال به DNA،مانع رشد مايكوباكتريوم مي شود.( ضد جذام) | |||
|
كلوگزاسيلين |
پني سيلين مقاوم به پني سيليناز |
باكتريوسيد |
- |
با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند. | |||
|
كوآموكسي كلاو |
آمينوپني سيلين ومهار كننده بتا لاكتاماز |
باكتريوسيد |
|
مهار كننده آنزيم بتا - لاكتاماز | |||
|
كوليستين |
پلي ميكسين |
- |
- |
با ايجاد تغيير در نفوذ پذيري غشا موجب مرگ باكتري مي شود. | |||
|
كوتري موكسازول (سولفامتوكسازول +تري متوپريم) |
سولفو ناميد و آنتاگونيست اسيد فوليك |
- |
- |
- | |||
|
سكلوسيرين |
آنالوگ د-آلانين |
- |
- |
با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند.(از طريق رقابت با د-آآلانين) (ضد سل) | |||
|
سيكلوسپورين |
پلي پپتيد |
- |
- |
مهار كننده پاسخهاي ايمني هومورال و سلولار | |||
|
داكتينومايسين |
- |
- |
- |
مهار ساخت RNA وايبسته به DNA(ضدنئوپلاسم) | |||
|
داپسون |
سولفون |
باكتريواستاتيك |
صناعي |
باعث مهار بيوسنتز اسيدفوليك در ارگانيسم هاي حساس مي شود (ضدجذام- ضد مالاريا) | |||
|
دانوروبيسين (Daunorubicin HCL) |
گليكوزيد آنتراسيكلين |
- |
- |
باعث مهار سنتز DNAوRNAوابسته به DNAمي شود. بيشترين اثر دارو ، روي چرخه S سلول مي باشد. (ضدنئوپلاسم) | |||
|
دوكسوروبيسين (Doxorubicin HCL) |
آنتراسيكلين |
- |
- |
باعث مهار سنتز DNAوRNAوابسته به DNAونيز پروتئين مي شود. بيشترين اثر دارو ، روي چرخه S سلول مي باشد. (ضدنئوپلاسم) | |||
|
داكسي سيكلين |
تتراسيكلين |
باكتريواستاتيك |
- |
با اتصال به جزs30ريبوزوم ،باعث مهار سنتزپروتئين مي شود | |||
|
اريترومايسين |
ماكروليد |
- |
- |
از غشاي سلولي باكتري عبور كرده وبه s50ريبوزوم باكتري اتصال پيدا مي كند.(مهار پروتئين سازي) | |||
|
اتامبوتول (Ethambutol HCL) |
- |
باكتريو استاتيك |
صناعي |
ازطريق دخالت در ساخت RNA اثر خود را اعمال مي كند.(ضد سل) | |||
|
اتيوناميد (Ethionamide) |
مشتق نيكوتين آميد |
- |
- |
-(ضد سل) | |||
|
جنتامايسين |
آمينوگليكوزيد |
باكتريو استاتيك |
- |
مهار سنتز پروتئين سازي | |||
|
ايكتيول(Ichthyol) يا ايكتامول(Ichthammol) |
نمك آمونيوم اسيد سولفوريك |
آنتي باكتريال |
- |
- | |||
|
ايمي پنم(بتا- لاكتام) (Imipenem) |
كارباپنم ،مهاركننده دهيدروپپتيداز كليوي |
- |
- |
با مهار سنتز موكوپپتيد در ديواره سلولي باكتري اعمال اثر مي كند. | |||
|
ايزونيازيد (INH) |
ايزونيكوتنيك اسيد هيدرازين |
- |
- |
از ساخت ديواره سلولي باكتري جلوگيري مي كند.(ضدسل) | |||
|
ايزوپروپيل الكل |
انتي سپتيك |
باكتريوسيد |
- |
- | |||
|
كاناميسين |
آمينوگليكوزيد |
- |
- |
با اتصال به جزs30ريبوزوم ،باعث مهار سنتزپروتئين مي شود | |||
|
مروپنم (Meropenem) |
مشتق كارباپنم |
- |
- |
- | |||
|
مترونيدازول |
نيترو ايميدازول |
باكتريوسيد |
- |
مجب مهار ساخت اسيد نوكلئيك و مرگ سلول مي شود.(ضدآميب- ضد تك ياخته – ضد باكتري ) | |||
|
ميتومايسين |
- |
- |
- |
موجب مي شود دو رشته DNAبه هم متصل شوند و باعث مهار ساخت DNA,RNAو پروتئين مي شود . در انتهاي فاز G1 و ابتداي فازSاثر مي كند. (ضدنئوپلاسم) | |||
|
ميتوكسانترون(Mitoxantrone) |
- |
- |
- |
باعث مهار آنزيم توپوايزومراز IIمي شود و DNA را مي شكند . در انتهاي فاز S بيشترين اثر را دارد. | |||
|
موپيروسين (Mupirocin) |
- |
باكتريوسيد |
- |
با اتصال به آنزيم ايزولوسيل ترانسفراز RNAسنتتاز پروتئين سازي باكتري را مهار مي كند. | |||
|
نافي سيلين (Nafcilin sodium) |
پني سيلين مقاوم به پني سيليناز |
- |
نيمه صناعي |
با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري ،اعمال اثر مي كند. | |||
|
نئومايسين |
آمينوگليكوزيد |
باكتريوسيد |
- |
- | |||
|
نيتروفورازون |
نيتروفوران |
- |
- |
- | |||
|
پلي ميكسين بي سولفات پلي ميكسين NH |
پلي ميكسين |
- |
- |
موجب تغييرپذيري غشاي سيتوپلاسميك باكتري مي شود. | |||
|
پروتيوناميد |
مشتق ايزونيكوتينيك اسيد |
- |
- |
از ساخت پپتيدها ممانعت مي كند .( ضد جذام – ضد سل ) | |||
|
پيرازيناميد |
آنالوگ نيكوتين آميد |
- |
- |
ضد سل | |||
|
ريفابوتين |
آنسامايسين |
- |
نيمه صناعي |
ضدسل | |||
|
ريفامپين |
مشتق ريفامايسين B |
- |
نيمه صناعي |
با اتصال به جزئ بتاي آنزيم RNAپليمراز وابسته به DNA، ساخت RNA باكتري را مهار مي كند. | |||
|
سديم آمينوسالسيللات |
اسيد آمينو ساليسيليك |
- |
- |
ضد سل | |||
|
اسپيكتينومايسين |
آمينوسيكليتول |
باكتريو استاتيك |
- |
با اتصال به جزs30ريبوزوم ،باعث مهار سنتزپروتئين مي شود | |||
|
اسپيرامايسين |
ماكروليد |
- |
- |
- | |||
|
استرپتومايسين |
آمينوگليكوزيد |
باكتريوسيد |
- |
موجب مهار سنتز پروتئين توسط باكتري مي شود. | |||
|
سولفوستاميد )چشمي) |
سولفاناميد |
باكتريواستاتيك وسيع الطيف |
- |
مهار جذب اسيد پارا آمينوبنزوئيك | |||
|
سولفوديازين |
سولفوناميد |
- |
- |
موجب مهار تشكيل دي هيدروفولات از PABAمي شود. و از تشكيل اسيدهاي نوكلئيك ضروري توسط باكتري ممانعت به عمل مي آورد. | |||
|
سولفاسالازين |
سولفوناميد |
- |
- |
- | |||
|
افلوكساسين (ofloxacin) |
مشتق كينولون |
- |
- |
مهار سنتز DNA توسط باكتري | |||
|
اكسي تتراسيكلين |
تتراسيكلين |
- |
- |
به سلول باكتري وارد مي شود و با اتصال به زير واحد s30ريبوزومي ساخت پروتئين و رشد باكتري را متوقف كنيد. | |||
|
پارومومايسين |
آمينوگليكوزيد |
- |
- |
- | |||
|
پارومومايسين – يو |
پارومومايسين و اوره |
- |
- |
- | |||
|
پاس (Sodium amino Salicylate) (PAS) |
آنالوگ اسيد آمينو بنزوئيك |
باكتريو استاتيكي |
- |
- | |||
|
پني سيلين جي 3-3-6 (Penicillin G 6-3-3) |
پني سيلين |
- |
- |
- | |||
|
پني سيلين جي |
پني سيلين |
باكتريوسيد |
- |
ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري | |||
|
پني سيلين جي بنزاتين (Pen-LA) |
پني سيلين |
باكتريوسيد |
- |
ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري | |||
|
پني سيلين جي – پروكائين و پتاسيم |
پني سيلين |
باكتريوسيد |
- |
ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري | |||
|
پني سيلين وي (پتاسيم و بنزاتين ) |
پني سيلين |
باكتريوسيد |
- |
ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري | |||
|
پيپراسيلين (سديم سولفات) |
پني سيلين وسيع الطيف |
باكتريوسيد |
- |
ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري | |||
|
پيپراسيلين – تي |
پيپراسيلين و تازوباكتام |
- |
- |
تازوباكتام با غير فعال كردن بتا – لاكتاماز اثر پيپراسيلين را زياد مي كند. | |||
|
تتراسيكلين |
تتراسيكلين |
باكتريو استاتيك |
- |
موجب مهار سنتز پروتئين توسط باكتري مي شود. | |||
|
توبرامايسن |
آمينوگليكوزيد |
باكتريوسيد |
- |
موجب مهار سنتز پروتئين توسط باكتري مي شود. | |||
|
تري متوپريم |
آنتاگونيست اسيد فوليك |
- |
صناعي |
با تداخل در كار دي هيدرو فولات ردوكتاز از ساخت اسيد فوليك توسط باكتري ممانعت به عمل مي آورد. | |||
|
تريپل سولفا (واژينال) |
سولفوناميد |
- |
- |
- | |||
|
وانكومايسين |
گليكوليپيد |
- |
- |
ممانعت از ساخت ديواره سلولي باكتري | |||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
منبع:درسنامه بیولوژی مولکولی
تالیف: دکتر احد معماری و موسی بهری
انتشارات :یاوریان